Miejski Ośrodek Kultury w Żorach

Odbudowa zniszczonego w wyniku działań wojennych budynku obecnego domu kultury została rozpoczęta w 1948 roku. Inwestycja realizowana była etapami. 2 grudnia 1955 roku oddano do użytku dwie sale dla potrzeb zespołu muzycznego i teatralnego, biuro i sekretariat oraz pomieszczenie dla biblioteki. Pozostała część budynku, tj. sala teatralna, westybul kasowy i hall oddano do użytku 7 maja 1956 roku.

W 1957 r. scenę na sali teatralnej wyposażono w ruchomy ekran kinowy. Ponieważ miasta nie było stać na finansowanie placówki utrzymywana była ze środków budżetu powiatowego i przyjęła nazwę Powiatowy Dom Kultury w Żorach. Uroczyste otwarcie PDK nastąpiło 22 lipca 1956 roku a jego pierwszym kierownikiem został Tadeusz Burkot. W drugim roku działalności PDK istniały już dwie orkiestry i zespól teatralny prowadzony przez Halinę Łatko – Oberaj i Tadeusza Starowicza. Koncertował także kwartet męski i zespół żeński, działał klub modelarstwa, fotograficzny, sekcja szachowa, Klub Inteligencji oraz zespól taneczny, drużyna harcerska, klub turystyczny i teatrzyk dziecięcy.

Lata 60 – te przyniosły dalszy rozwój placówki. PDK stało się ważnym elementem życia kulturalnego i społecznego w mieście. „Bywanie„ w domu kultury nobilitowało. Tu odbywały się bale maskaradowe, zabawy taneczne, uruchomiono salę telewizyjną. Dom kultury przyciągał coraz więcej młodzieży. Aktywnie działało Towarzystwo Miłośników Wiedzy, teatr amatorski, istniał balet dziecięcy, ognisko muzyczne. W 1963 r. Powiatowy Dom Kultury zmienił swoją nazwę na Miejski Dom Kultury a kierownikiem został Hubert Oberaj. MDK było głównym organizatorem obchodów 1000 – lecia Państwa Polskiego, swoją pracę rozpoczęło Towarzystwo Miłośników Ziemi Żorskiej i klub brydżowy oraz orkiestra symfoniczna.
Żorzanie uczyli się języka esperanto. Do sukcesów MDK przyczynili się tacy działacze jak Daniela Lazarowa, Państwo Proboszowie, Paweł Lokaj, Leopold Kadłubiec, Halina Oberajowa, Alfred Paszenda, Renata Hupka, Waldemar Weissman, Paweł Czerny, Marian Wieczorek, Zygmunt Laskowski, Ewa Dudek, Wacław Daszkiewicz, Michał Hilewicz, Paweł Gojny, Stefan Łytkowski, Paweł Pyrk.

W 1974 r. funkcje kierownika artystycznego MDK objął Zygmunt Kristof. Połączył on działalność MDK z obchodami Jubileuszu 700 – lecia Żor oraz organizacją Żorskiej Wiosny Młodości. Na Dolnym Przedmieściu istniał wtedy dziecięcy zespół muzyczny, młodzieżowy teatr rewii, młodzieżowy Zespól Pieśni i Tańca Ziemi Żorskiej, tercet wokalny, sekcje rytmiki, teatrzyk baśni i młodzieżowy teatr dramatyczny. Zaktywizowała się orkiestra „Żorskie Smyczki”, przy której utworzono „Duet Cygański”. Pomimo tak szerokiej działalności zauważa się pewien regres w pracy MDK – zaprzestała działalności sekcja szachowa, modelarska oraz chór „Feniks”. Po rezygnacji z funkcji kierownika Pana Z. Kristofa w 1980 r. obowiązki te objęła Pani Irena Morgała a następnie Pani Iwona Maj – Florczuk. Od tej pory za główny cel pracy MOK uważa się edukację dzieci i młodzieży. Powstało Kino Lektur Szkolnych, dyskusyjne kluby filmowe dla dzieci i dorosłych, klub literacki i ekologiczny. W 1981 po raz pierwszy odbyły się Spotkania Gitarowe a w Galerii Miejskiej wystawa poplenerowa. Zaprowadzono kronikę. 15 grudnia 1988 roku placówka przemianowana została na Miejski Ośrodek Kultury a w 1991 roku na dyrektora MOK powołany został Pan Lucjan Buchalik.

W latach 90 – tych MOK stał się prężnym organizatorem i koordynatorem wszystkich działań na terenie Żor. Prowadzł działalność merytoryczną w świetlicach sołeckich w Osinach, Kleszczowie i Rowniu oraz zaczął współfinansować kluby osiedlowe. Był organizatorem imprez cyklicznych takich jak: Festiwal SARI, Festiwal Gitarowy, Plener Malarski i Fotograficzny, Żorska Wiosna Młodości, przeglądów chórów, zespołów rockowych, festynów i koncertów. Prezentowane były wystawy poplenerowe, fotograficzne, okolicznościowe. Nasiła się działalność związana z edukacja regionalną. Od maja 1992 r. MOK wydał „Nową Gazetę Żorską” a w 1995 r. pierwszy „Kalendarz Żorski”.

W 1995 r. po raz pierwszy w MOK zagrała Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy. Nawiązano współpracę z Węgarami i zorganizowano dni kultury polskiej w Mezokovesd oraz Dni Kultury węgierskiej w Żorach. Powstał Zespół Paradowy Żorskie Mażoretki i Zespół Pieśni i Tańca Ludowego „Żory”. Do kalendarza imprez na stałe wpisały się nowe wydarzenia artystyczne – Międzynarodowy Festiwal Folkloru i Mażoretek oraz Przegląd Pieśni „Bóg się rodzi”.

W 1996 r. Rada Miasta podjęła uchwałę o utworzeniu Muzeum Miejskiego Żorach. Jego dyrektorem został Pan Lucjan Buchalik a dyrektorem MOK Pan Andrzej Marciniec. Obecnie na tym stanowisku pracuje Pani Henryka Krypczyk. Struktura organizacyjna MOK to Dom Kultury na ul. Dolne Przedmieście 1, Klub Rebus na os. Ks. Władysława, Klub Wisus na os. Sikorskiego, Świetlica w dzielnicy Osiny, w Rowniu, w Kleszczowie, w Roju, Kino „Na Starówce”. Stałymi propozycjami programowymi są: Koncert Sylwestrowy na Rynku, X Wojewódzki Przegląd Pieśni „Bóg się rodzi”, XV Międzynarodowy Festiwal Gitarowy, Easy Jazz Festiwal, który w roku 2006 z wielkim sukcesem i udziałem największych gwiazd polskiej muzyki jazzowej odbył się w Żorach po raz pierwszy. Żorska Wiosna Młodości, która roku 2007 będzie miała swoją jubileuszową XXX edycję, X Międzynarodowy Festiwal Folkloru i Mażoretek, XX Festiwal SARI, III Młoda Żorska Scena Rockowa „Rock Łączy”, VI Żorski Przegląd Chórów, nowo otwarta Pracownia Plastyczna w Kinie „Na Starówce”.

Miejski Ośrodek Kultury oprócz działań kulturalnych prowadzi także prace o charakterze edukacyjnym i wychowawczym. Pod „skrzydłami” MOK rozwijają się zespoły: Formacja Paradowa „Żorskie Mażoretki”, Zespół Pieśni i Tańca Ludowego „Żory”, Formacja Tańca Nowoczesnego „Wirus”, Dziecięcy Zespół Piosenki i Tańca „Wesołe Nutki”, Zespół Dziecięcy „Taaka Kropa”, Żorska Orkiestra Rozrywkowa, Młodzieżowy Chór Voce Segreto, powstała jesienią 2005 roku Akademicka Formacja Muzyczna, Ludowe Zespoły Śpiewacze „Osiny”, „Rojanki”, „Jagoda”, a od września 2006 w ramach Centrum Tańca Towarzyskiego na Dolnym Przedmieściu prowadzone są lekcje tańca towarzyskiego.

Artykuł powstał w oparciu o: „Informator Towarzystwa Miłośników Regionuy Żorskiego w Żorach”, Kronika Urzędu Miasta Żory 1945-1990, opracowanie Pani Barbary Mierzwińskiej, Kalendarze Żorskie, Kroniki MOK